حسين بن عبد الله سرابى
مقدمه 10
سفرنامه فرخ خان امين الدوله ( مخزن الوقايع ) ( فارسى )
خاتمه يافت و محمد ميرزا بسرعت راه تهران را پيش گرفت و سوگند ياد كرد كه هروقت باشد اين ناكامى را جبران كند . محاصرهء هرات در زمان محمد شاه ( محاصرهء دوم ) بر اثر تغيير و تبديلى كه در اوضاع ايران رخ داد كامران ميرزا حاكم هرات بوعدههاى خود عمل ننمود و بولايت سيستان هم دستاندازى كرد . محمد شاه كه با خود عهد كرده بود هروقت بتواند كار هرات را خاتمه بدهد بجمعآورى سپاه پرداخت . انگليسها با اينكه مطابق پيمانى كه با ايران بسته بودند در صورت بروز جنگ بين ايران و افغانستان حق مداخله نداشتند « 1 » چون از پيشرفت نفوذ روس در جوار هندوستان هراسان بودند ، كوشش بسيار براى جلوگيرى از اين لشكركشى كردند ، ليكن نتيجهاى نبخشيد ، چه شاه شخصا ميل داشت كه هرات را بگيرد و كنت سيمونيچ سفير روسيه نيز او را به اين كار تشويق و ترغيب مينمود و حتى حاضر شد كه خود نيز شخصا در بعضى از خدمات نظامى شركت نمايد « 2 » . انگليسها معترف بودند كه هرات از آن ايران است چه مستر مك نيل كه در همان وقت سفير انگليس در ايران بود بتاريخ 24 فوريه 1837 - 16 ذى القعدهء 1252 شرح ذيل را بدولت انگليس مىنويسد :
--> ( 1 ) - پيمان 25 نوامبر 1814 - 10 ذى الحجه 1229 و عين آن ماده اين است : فصل نهم - اگر جنگ و نزاعى فيما بين دولت عليهء ايران و افغان اتفاق افتد اولياى دولت بهيهء انگريز را در آن ميانه كارى نيست و به هيچ طرف كمك و امدادى نخواهند كرد مگر اينكه به خواهش طرفين واسطهء صلح گردند . . . ( تاريخ روابط سياسى ايران و انگليس - ص 146 ) و نيز در مادهء هفتم معاهدهء سال 1224 چنين قيد شده بود : « هرگاه بين دولت عليهء ايران و افغانستان جنگ واقع شود اعليحضرت پادشاه انگلستان را در آن ميان دخالتى نخواهد بود مگر اينكه بميل طرفين واسطهء صلح شود . ( همان كتاب ص 73 ) . ( 2 ) - تاريخ جنگ انگليس و ايران ص 7 .